Nowości regionalne (4)

2017-02-21

Wszystkim miłośnikom historii,  kultury i literatury  Podlasia polecamy wydawnictwa regionalne, które zagościły niedawno na półkach Działu Wiedzy o Regionie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Białej Podlaskiej.

Podlaski Przełom Bugu : Międzynarodowe Plenery Fotograficzne Podlaski Przełom Bugu / [redakcja i wybór fotografii Zbigniew Tomaszczuk, Andrzej Ruciński. - Siedlce : Miejski Ośrodek Kultury, 2016. - 200 s.

Miejski Ośrodek Kultury w Siedlcach od dwudziestu lat organizuje plener fotograficzny „Podlaski Przełom Bugu”, jedną z ważniejszych imprez tego typu w kraju.

Współorganizatorami pleneru są także:  Bialskie Centrum Kultury i Starostwo Powiatowe w Białej Podlaskiej. Pomysłodawcą, komisarzem plenerów i wystaw poplenerowych jest pracownik MOK -  fotografik, członek Związku Polskich Artystów Fotografików i Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej, Andrzej Ruciński. Z okazji  20 edycji tej imprezy razem ze Zbigniewem Tomaszczukiem zredagował album fotograficzny "Podlaski Przełom Bugu".
W obszernej,  liczącej aż 200 stron publikacji zamieszczono zdjęcia zrobione przez fotografów podczas plenerów. Redaktorzy publikacji wybrali prace 84 autorów, z grupy ponad 100 fotografów, którzy brali udział w plenerach. Powstała książka, w której zawarte zostały piękne zdjęcia, ukazujące walory przyrodnicze i kulturowe regionu nadbużańskiego. W albumie znalazły się także zdjęcia bialczan, m.in.  Tadeusza Żaczka, Jarosława Domańskiego, Małgorzaty Piekarskiej, czy też Adama Trochimiuka.

Album można kupić bezpośrednio  w Miejskim Ośrodku Kultury w Siedlcach za 50 zł., a także drogą wysyłkową.

 Mioduszewski Jan: Kozietulski w Białej : (1815-1863-1928). Wstęp i oprac. Andrzej Chojnacki i Artur Ziontek. - Radzyń Podlaski: RaSIL, 2016

Ryszard Chojnacki i Andrzej Ziontek wydali zapomniane opowiadanie ks. Jana Mioduszewskiego pseud. Jan Motor, które było zamieszczone w odcinkach w tygodniku „Podlasiak”  z 1926 r. Akcja opowiadania jest fikcją, ale przedstawia jednocześnie mało znane fakty z historii miasta. Jan Leon Kozietulski był pułkownikiem wojsk napoleońskich, bohaterem spod Somosierry i Wagram, uczestnikiem wyprawy na Rosję w 1812 r. Po żołnierskiej tułaczce, w 1815 r. Kozietulski pojawił się w Białej Radziwiłłowskiej, by objąć dowództwo nad 4 pułkiem ułanów. Redaktorzy w bogatym wstępie przedstawili tło historyczne i fakty  związane z życiem Jana Kozietulskiego.

Podlaski Kwartalnik Kulturalny, 2017, nr 1

Nowy numer „Podlaskiego Kwartalnika Kulturalnego”  otwiera tekst Moniki Iwanek na temat późnobarokowych polichromii, odkrytych w 1997 r.  w poreformackim klasztorze oo. kapucynów w Białej Podlaskiej. W następnym artykule Marian Hirsz opisuje walki o Horodec (rejon kobryński na Białorusi) podczas wojny polsko-rosyjskiej 1920 r., w których brał udział 66 Kaszubski Pułk Piechoty, natomiast Jan Kukawski  wydarzenia  związane z działaniami AK w rejonie Białej Podlaskiej w latach 1943-1944. Artykuł Pawła Tarkowskiego przedstawia organizację  bialskiego szpitala w latach 1944-1948. W numerze opublikowano także 1 część wojennych wspomnień Stanisława Potapczuka (1914-2004), który został  zmobilizowany we wrześniu 1939 roku do kompanii w Brześciu. W części literackiej  kwartalnika zostały przypomniane „podlaskie” wiersze  Henryka J. Kozaka, który obchodzi właśnie jubileusz 50. lecia pracy twórczej.  Na stronach czasopisma znalazły się także wiersze Ludwika Janiona, zaprzyjaźnionego z redakcją „PKK” oraz Edy Ostrowskiej, poetki ur. w Sławatyczach, a mieszkającej w Lublinie. Wywiad z Małgorzatą Markiewicz, piosenkarką pochodzącą z Janowa Podlaskiego, przeprowadził i opublikował Istvan Grabowski. Z okazji 50. lecia Muzeum Południowego Podlasia, krótką historię placówki i jej zbiorów napisała Iwona Maksymiuk. W kwartalniku znalazły się też  recenzje 2 książek. Maria Makarska zrecenzowała tomik poetycki Filipa Czecha „Tabu”, zaś Tomasz Demidowicz „Bibliografię historii lubelskiego sportu” Dariusza Słapka i Ewy Zielińskiej. Całość opublikowanych materiałów uzupełniła kronika kulturalna i wykaz nowości regionalnych.

Bagłaj Ewa: Marek Trela : moje konie, moje życie, Warszawa, 2016

Książka Ewy Bagłaj to opowieść o koniach czystej krwi arabskiej, najstarszej polskiej stadninie koni w Janowie Podlaskim, jej ludziach i wieloletnim dyrektorze.

Marek Trela prawie czterdzieści lat spędził w stadninie w  Janowie Podlaskim. Najpierw pracował jako weterynarz. Zajmował się takimi końskimi sławami, jak: Bandola, Parma, Etruria czy klacz Pianissima – najbardziej utytułowana przedstawicielka swojej rasy w dziejach, którą uznano za nowy wzorzec doskonałości konia arabskiego na świecie. Następnie został dyrektorem, który doprowadził hodowlę do rozkwitu. Książkę wzbogacają zdjęcia  światowej sławy fotografika Stuarta Vesty oraz niepublikowane wcześniej dokumenty
i zdjęcia z domowych zbiorów.

Onyszczuk Jarosław:  Kodeń : od siedziby magnackiej do osady gminnej, Warszawa – Kodeń, 2016

Autor wywodzący się z Kodnia przez wiele lat penetrował archiwa w poszukiwaniu informacji dotyczących Kodnia i Podlasia. W publikacji pojawiło się więc wiele nowych dokumentów i faktów o miejscowości, począwszy jako siedziby magnackiej końca XVIII w. rządzonej przez Elżbietę z Branickich Sapieżynę, następnie borykającego się z problemami dnia codziennego typowego miasteczka Królestwa Kongresowego oraz powstałej po stłumieniu powstania styczniowego osady gminnej. J. Onyszczuk w swojej książce wiele miejsca poświęcił także kwestiom religijnym,  roli Kodnia jako ośrodka kultu religijnego cudownego obrazu Matki Bożej.

Szołucha Aleksander: Rys historyczny Wisznic  T. 3 cz. 1  Ludowe zwyczaje, przesądy, lecznictwo i przysłowia w Wisznicach i okolicy w I połowie XX wieku, Wisznice, 2016

Autor zaprezentował zwyczaje ludowe, przesądy, wierzenia z Wisznic i okolic. Podstawą opracowania stały się materiały zgromadzone w izbie pamięci Liceum Ogólnokształcącego w Wisznicach oraz w Regionalnym Centrum Kultury Ludowej w Rowinach. Wielkie zasługi w odtworzeniu dawnych zwyczajów przypadły ponad 30 respondentom, którzy przekazali informacje odzwierciedlające własne spostrzeżenia lub opowiadane przez rodziców i dziadków.

Korolczuk  Eugeniusz: Dobra ziemskie Woroniec i ich właściciele Mirscy, Lublin 2016

To trzecia, po dziejach Rogoźnicy i Rogoźniczki, monografia małej miejscowości Eugeniusza Korolczuka. Autor przedstawia historię Worońca, należącego przez dziesięciolecia do gminy Swory w powiecie konstantynowskim, a następnie bialskim. Omawiany obszar położony jest w otoczeniu rzek: Krzny, Złotej Krzywuli, Leniwki, Liwca i Klukówki, na urokliwej nizinie, z polami uprawnymi i łąkami oraz kompleksem leśnym dawnej Puszczy Bialskiej. Tu ukształtował się folwark Woroniec z Franopolem, wchodzący w skład hrabstwa bialskiego. Do tego folwarku należały włości: Krzymowskie, Rogoźnica Mała i Sycyna. Autor prezentuje dokumenty ukazujące procesy kształtowania się tych folwarków, a także nowych wsi: Pojelce, Pólko i Zabłocie, powstających na początku lat 30. XX w.

Borek Paweł, Magier Dariusz: Anatomia destrukcji bezpieczeństwa państwa i narodu : źródła do dziejów partii komunistycznej w regionie bialskopodlaskim w latach 1918-1989, Biała Podlaska, 2016

Autorzy opracowali materiały źródłowe dokumentujące działalność partii komunistycznych na terenie dawnego województwa bialskopodlaskiego w latach 1918-1989 : Komunistycznej Partii Polski, Polskiej Partii Robotniczej, Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wśród dokumentów znalazły się archiwalia wytworzone przez struktury centralne i terenowe partii, administrację państwową oraz aparat bezpieczeństwa. Materiał został podzielony na dwie części. Pierwsza objęła okres II Rzeczypospolitej Polskiej i okres okupacji, kiedy komuniści nie uznawali istnienia państwa polskiego i ich działania służyły „światowemu proletariatowi” Została ona zatytułowana „Przeciwko państwu 1918-1944”, a część druga, obejmująca lata 1944-1989  „Przeciwko narodowi”. Dokumenty części drugiej autorzy podzielili dodatkowo wg tematów : terror, propaganda, biurokracja. Tom opatrzony został cennym wstępem, który ułatwia zrozumienie specyficznego języka dokumentów partyjnych.

Nadbużańskie Sławatycze : pismo Stowarzyszenia Rozwoju Gminy Sławatycze R. 16 (2015)

W gminie Sławatycze ukazał się szesnasty tom czasopisma, który w znaczny sposób wzbogaca wiedzę o przeszłości ziemi sławatyckiej.   Jako pierwszy zamieszczono w roczniku artykuł Pawła Sygowskiego o Żydach  w Sławatyczach w XIX w. — w świetle dokumentów archiwalnych. W tomie znalazły się dwa artykuły dotyczące ludności olęderskiej.  Antoni Chorąży opublikował  tekst wskazujący na zainteresowanie olędrami z Nejdorf-Nieborowa w polskiej prasie z lat  1885-1935. Natomiast  Piotr A. Czyż  opracował akt dzierżawy dóbr olędrom w kluczu włodawskim z 1776 roku.  Kazimiera Śródka opublikowała swoje wspomnienia z czasów wojny, kiedy jak dziecko wraz z rodzicami została wysiedlona przez Niemców z Korzeniowa w pow. kaliskim do Mościc Dolnych w 1941 r. i spędziła czas II wojny światowej. Karol Skibiński na podstawie dokumentów Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie opisał eksterminację ludności żydowskiej w Sławatyczach w latach 1942-1943.  Ariel Orzełek przedstawił obraz Sławatycz i regionu na łamach prasy Stowarzyszenia PAX w Polsce Ludowej, natomiast  Tomasz Sławiński omówił wzmianki o Sławatyczach w prasie polskiej przełomu XIX i XX wieku w Sławatyczach w XVII w. Prof. Henryk Gmiterek zamieścił artykuł omawiający synody ewangelickie w Sławatyczach w XVII wieku. Kazimierz Baj zaprezentował  twórczość rzeźbiarską  Henryka Patejuka ur. w Zaświatyczach. Artykuły  w roczniku zostały uzupełnione „Sławatyckim kalendarium wydarzeń i Kroniką Foto 2015”.

Chojnacki Andrzej: Żołnierze w społeczeństwie regionu siedleckiego w latach 1795-1831, Radzyń Podlaski, 2015

Autor  przedstawił sylwetki znanych oficerów służących w garnizonach rozlokowanych
w rejonie Siedlec i okolicznych powiatów w latach 1795- 1831, a zwłaszcza w czasach Księstwa Warszawskiego. Duża grupa żołnierzy, która wzięła udział w powstaniu listopadowym 1831 r. zmuszona została do emigracji, część z nich zesłano do Rosji, ale byli też tacy, którzy po zdjęciu munduru osiedlili się na powrót w regionie. A. Chojnacki podjął problematykę kondycji finansowej żołnierzy w czasie ich służby i po wyjściu z armii. Przedstawił także ich typowe postawy polityczne i zawodowe oraz oddziaływanie na resztę społeczeństwa regionu siedleckiego.

Bieliński Piotr: 9 Dywizja Piechoty. (Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918-1939 ; t. 9) Warszawa : Edipresse : Hobby Media, 2016

Wielka Księga Piechoty Polskiej to seria składająca się z 30 zeszytów opisujących  przedwojenne pułki piechoty. Kolekcja powstała przy współpracy z Muzeum Wojska Polskiego, Wojskowym Biurem Historycznym oraz Centralną Biblioteką Wojskową.  W każdym z  tomów przedstawiono historię poszczególnych pułków i opisy ich największych bitew. Zamieszczono także barwne tablice z uzbrojeniem, sztandarami i odznakami,  a także niepublikowane  zdjęcia i  materiały archiwalne. T. 9 serii opisuje  dzieje 9 Dywizji Piechoty. W jej skład  wchodziły m.in. jednostki z terenu południowego Podlasia: 22 Pułk Piechoty w Siedlcach, 34 Pułk Piechoty w Białej Podlaskiej oraz 35 Piechoty stacjonujący w Brześciu. W rozdziale  poświęconym 34 Pułku Piechoty znalazło się wiele fotografii pochodzących ze zbiorów Działu Wiedzy o Regionie naszej biblioteki.

Prace Archiwalno-Konserwatorskie Z. 20 (2016)

W najnowszym zeszycie opublikowano m.in. artykuł Mirosława Z. Roguskiego o konsyliarzach targowickich ziemi liwskiej w czasach Sejmu Wielkiego, konfederacji targowickiej i powstania kościuszkowskiego. Piotr Woźniak opisał historię organów w kościele parafialnym w Łosicach. Andrzej Chojnacki przedstawił sylwetkę Antoniego Hincza oficera artylerii Królestwa Kongresowego. Bogusław Niemirka  napisał o rodowodzie Henryka Sienkiewicza w świetle badań archiwalnych. Natomiast  Mateusz Łodyga zamieścił artykuł o zwalczaniu organizacji komunistycznych w latach 20. XX w. na terenie powiatu węgrowskiego. Bernard Sobiczewski poruszył temat postaw i obaw o przyszłość mieszkańców Siedlec w latach  1944-1945. Dariusz Magier zamieścił artykuł dotyczący   kultury biurokratycznej partii komunistycznej w Polsce w latach 1944-1989. Tomasz Jaszczołt omówił testament Adama Olędzkiego, starosty drohickiego i właściciela Siedlec z 1625 r., a Krystyna Jastrzębska nowe materiały archiwalne struktur NSZZ „Solidarność” i Akcji Wyborczej Solidarność w Archiwum Państwowym w Siedlcach. W roczniku znalazły się też recenzje dwóch książek :  Zenona Borkowskiego „W cieniu Kościoła. Część I, Powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność” w byłym województwie siedleckim. Listy z internatu. Część II”, Siedlce 2016 oraz  Andrzeja W. Kaczorowskiego i Agnieszki Andrzejewskiej „NSZZ Solidarność Regionu Mazowsze – Oddział w Siedlcach. Kalendarium i wybór dokumentów. Część 1. Od nadziei do interny”, Siedlce 2015. Całość uzupełniła „Kronika wydarzeń w Archiwum Państwowym w Siedlcach 2014-2016”.

Opublikowane przez: Dział Wiedzy o Regionie