Nowości regionalne

2018-08-23

Dział Wiedzy o Regionie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Białej Podlaskiej wzbogacił się ostatnio w nowości wydawnicze, które polecamy wszystkim miłośnikom historii, kultury i literatury Podlasia.

  1. Janina Szymańska : „Podlasie. Część III: Pieśni powszechne 1” oraz „Podlasie. Część IV: Pieśni powszechne 2”, seria: "Polska pieśń i muzyka ludowa – źródła i materiały", red. Ludwik Bielawski, tom 5, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2016

Dwie części naukowo opracowanego zbioru gatunków i rodzajów pieśni ludowych, zaliczanych do powszechnych. Autorka bardzo wnikliwie analizuje utwory muzyczne Podlasia, które z jednej strony mają charakter ogólnopolski, zaś z drugiej są specyficzne dla tego regionu, wyodrębnionego na etnomuzycznej mapie naszego kraju jako grupa północno – wschodnia. W tej dużej grupie znalazły się ballady, rozszerzone o tzw. pieśni dziadowskie, związane na ogół z repertuarem wędrownych śpiewaków; pieśni historyczne, żołnierskie, zesłańcze i katorżnicze, zalotne i miłosne, rodzinne, dziecięce, żartobliwe, a także przyśpiewki oraz pieśni popularne. Są to różne gatunki pieśniowe, wyodrębnione według treści, funkcji i melodii. To propozycja czytelnicza nie tylko dla historyków regionu, ale dla wszystkich, którzy chcą poznać repertuar muzyczny, jakiego używano na dawnym Podlasiu.  

 2. Ks. Edward Jarmoch, ks. Sławomir Bylina: „Te Deum Laudamus. Biskupi – Duchowieństwo – Ruchy religijne Diecezji Siedleckiej w latach 1818-2018”, Wydawnictwo Diecezjalne Unitas, Siedlce 2018

„W Roku Jubileuszowym 200-lecia powołania do istnienia diecezji siedleckiej dostrzegamy potrzebę pochylenia się nad interesującymi i niezwykle ważnymi dziejami naszych praojców. To dzięki doświadczeniom kolejnych pokoleń dzisiaj możemy żyć w wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej, w Jubileuszowym Roku 100. Rocznicy odzyskania Niepodległości…” - piszą we wstępie autorzy książki. To bardzo obszerne studium historyczne diecezji siedleckiej, wzbogacone ilustracjami, zdjęciami, wykazem źródeł i literatury oraz indeksem osób. Autorzy dotarli do dokumentów źródłowych, wydobywając z przepaści archiwów nowe, nieznane dotąd dokumenty i fakty. Sięgnęli do dokumentów m.in. z Archiwum Watykańskiego, archiwów diecezjalnych w Lublinie, Siedlcach, Drohiczynie i Włocławku, Archiwum Księży Polskich – byłych Więźniów Obozów Koncentracyjnych w Kaliszu, jak również z Archiwum Akt Nowych oraz Archiwum Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Państwowego w Siedlcach i
w Lublinie. Efektem ich wysiłków jest dzieło, które umożliwia czytelnikowi zanurzenie się w historii diecezji, oglądanej z perspektywy pracy jej duszpasterzy  
i ich współpracy z wiernymi.

 3. „Jedność i męstwo. 1818-2018”, red. ks. Wojciech Hackiewicz, Wydawnictwo Diecezjalne Unitas, Siedlce 2018

 Publikacja zbiorowa tekstów kilku autorów, wydana pod redakcją ks. Wojciecha Hackiewicza, to kolejne wydawnictwo jubileuszowe diecezji siedleckiej. Na 271 stronach, ubogaconych dziesiątkami współczesnych i archiwalnych fotografii, rycin, fotokopii dokumentów, w tym wielu po raz pierwszy publikowanych, ukazano rządy wszystkich biskupów siedleckich. Poznajemy także dzieje dwóch biskupich stolic oraz seminarium duchownego. Autorzy podkreślają również trzy charyzmaty kościoła siedleckiego. Pierwszy
z nich to umiłowanie jedności, wyrażające się w solidarności z prześladowanymi unitami. Drugi to męstwo widoczne w postawie biskupów diecezji, nie uginających się przed tyranią władzy zaborców, okupantów i komunistów, kapłanów angażujących się czynnie w powstania narodowe oraz dających heroiczne świadectwo w czasie niemieckiej i sowieckiej okupacji,
a także wiernych świeckich, których symbolami męstwa pozostaną na zawsze Pratulin i Miętne. Trzeci charyzmat  to szczególna więź z Maryją - Królową Podlasia. Znajdziemy tu więc historię najważniejszych sanktuariów tego regionu: w Kodniu, Leśnej Podlaskiej, Woli Gułowskiej, Orchówku i Parczewie. Kult maryjny został uwidoczniony także poprzez peregrynację cudownych obrazów, jak też historię Pieszej Podlaskiej Pielgrzymki na Jasną Górę. Dodatkowym walorem książki jest jej atrakcyjna szata edytorska.

4. Małgorzata Szejnert: „Wyspa węży”, Wydawnictwo Znak, Kraków 2018

      Autorka dzieciństwo spędziła w Białej Podlaskiej. Tutaj ukończyła II LO im. E. Plater. Znana pisarka i dziennikarka, wieloletnia szefowa działu reportażu w „Gazecie Wyborczej”. Tym razem zabiera czytelników na daleką, brytyjską wyspę,  gdzie podczas II wojny światowej działał obóz odosobnienia dla polskich oficerów, prowadzony przez polskie władze wojskowe. Na ten kłopotliwy epizod Małgorzata Szejnert trafiła porządkując stare, rodzinne listy. Okazało się, że jej wuj, Ignacy Raczkowski, w maju 1943 roku został pochowany na cmentarzu w Rothesay na wyspie Bute. Dlaczego w domu o tym nie mówiono? Czy jego obecność na wyspie mogła być czymś wstydliwym? Szukając odpowiedzi, reporterka wyruszyła w podróż śladami wuja – do londyńskich archiwów i do Szkocji.
We wspomnianym obozie oficerowie mogli grać w brydża, chodzić na potańcówki i uczyć się angielskiego. Bomby nie spadały na Bute. Ale przymusowy pobyt na wyspie Polacy przeżywali jako okrutną karę. Wyspa Węży to przełamująca schematy opowieść o wojnie, która częściej niż walką bywa wyczekiwaniem. Skrupulatnie odtwarzając wydarzenia sprzed ponad siedemdziesięciu lat, autorka opowiada o polskiej sile i bezsilności, o honorze
i skazach na nim. A także o pamięci i niepamięci: osobistej, rodzinnej, zbiorowej.

W książce Szejnert wspomina również o Białej Podlaskiej, gdzie w 1934 roku wzięli ślub jej rodzice. Zachowała się niewielka fotografia z tej uroczystości. Nowożeńcy i goście pozowali przed domem przy ul. Budkiewicza 12: „…tym, który rozebrano za Gierka (…)” – dodaje autorka, opisując dalej wygląd domu rodziców.

 5. Józef Geresz: „Przed i po Gietrzwałdzie”, Międzyrzec Podlaski 2018

Jedynym miejscem w Polsce, w którym Kościół katolicki oficjalnie uznał objawienia maryjne za autentyczne, jest Gietrzwałd. Autor niniejszej publikacji dowodzi, że Matka Boża objawiała się  w wielu miejscach na Podlasiu, jeszcze zanim doszło do takich objawień
w Gietrzwałdzie, a także później. Z niewielkiej książeczki dowiadujemy się o zjawieniu Maryi w 1875 r. w Jabłoniu i w 1877 r. we wsi Zabłocie, parafia |Swory, a także w Kornicy w 1889 roku. Wszystkie opisane wydarzenia odtworzone są na podstawie relacji ustnych, przekazywanych z pokolenia na pokolenie. To jedyne źródło informacji, gdyż żadnych dokumentów w parafiach nie spisano. Z tego też powodu objawienia na Podlasiu nie mogły zostać zatwierdzone przez władze kościelne, w przeciwieństwie do gietrzwałdzkich, posiadających bogatą dokumentację. Nie oznacza to wszak, że miejscowe objawienia są mniej ważne. J. Geresz podkreśla, że do każdego z nich doszło w ważnej i trudnej dla rodaków chwili, był to bowiem czas zaborów i prześladowań religijnych, szczególnie wśród unitów. Zjawienia się Matki Bożej były pomocą i umocnieniem dla zniewolonych i prześladowanych ludzi, a także dla tych, którzy doznawali udręki i smutku z powodu różnorakich doświadczeń osobistych. Autor dodaje, że książeczka stanowi podziękowanie dla Maryi za jej obecność
i matczyną opiekę na Podlasiu. 

6. „Echo Leśniaków” nr 22, red. Tomasz Demidowicz, Leśna Podlaska 2018

Kolejny numer czasopisma absolwentów leśniańskiej Szkoły Pedagogicznej, opracowany przez Tomasza Demidowicza we współpracy ze Sławomirem Hordejukiem. Stanowi próbę udokumentowania dziejów tej placówki, jej absolwentów i nauczycieli. Utrzymany jest w dotychczasowej konwencji. Składa się z siedmiu części merytorycznych, zamkniętych Kroniką z lat 2015 – 2018. Część pierwszą stanowią Artykuły i szkice. Zawarte w niej prace odnoszą się do dziejów leśniańskiej szkoły, jak też samej miejscowości Leśna Podlaska.

W drugiej części zatytułowanej  Zapisani w Naszej Pamięci Profesorowie leśniańskiej szkoły pedagogicznej przypomniani są znani, ale także prawie całkowicie zapomniani nauczyciele tej placówki. Część trzecia prezentuje sylwetki absolwentów leśniańskiej szkoły, którzy pracą na rzecz społeczeństwa w wydatny sposób wzbogacili kulturę i oświatę polską okresu międzywojennego i powojennego.

Ta edycja Rocznika „Echa Leśniaków” zawiera dość bogatą część czwartą Wspomnienia i listy. Redakcji udało się pozyskać wspomnienia dwojga profesorów: prof. Joanny Ostrowskiej i prof. Włodzimierza Załęskiego, a także dr Edwarda Chełstowskiego.

W części piątej Sprawozdania i informacje przeczytać można o XXXV Pielgrzymce – Zjeździe Leśniaków w 50 – lecie Matury Rocznika 1967. Redakcja nie zapomniała też napisać o „Leśniakach”, którzy już odeszli. Informacje o nich zawarto w części In Memoriam.

Całość czasopisma zamykają działy Kronika i Postscriptum.

7. Radzyński Rocznik Humanistyczny, tom 16, 1/2018, Radzyń Podlaski 2018

Pierwszy zeszyt 16 tomu „Radzyńskiego Rocznika Humanistycznego” za rok 2018. Czytelnicy znajdą w nim artykuły m.in. Dariusza Magiera, Pawła Borka, Grzegorza Karpińskiego, Agnieszki Gątarczyk i Joanny Kowalik – Bylickiej. Oprócz teksów naukowych, recenzji i omówień wydawnictwo zawiera pierwszą część słownika biograficzno – geograficznego Radzynia Podlaskiego i powiatu radzyńskiego. Jego celem jest prezentowanie biogramów wybitnych osób związanych z tym miastem oraz powiatem poprzez urodzenie lub działalność kulturalną, naukową, sportową, oświatową, samorządową, gospodarczą i społeczną. Z kolei słownik geograficzny zawiera hasła utrwalające dla potomności, charakteryzujące i umiejscawiające dawne i nowe nazwy geograficzne miejsc w Radzyniu Podlaskim. Każdy biogram opatrzony jest bibliografią i odniesieniami do podstawowych archiwaliów. Warto sięgnąć do lektury sylwetek Czetwertyńskich, Lipińskiego, Potockich, „Miriama” i Szlubowskiego.

W rozdziale Wczoraj i dziś znajdziemy radzyńskie spotkania z podróżnikami, wywiady Roberta Mazurka z podróżnikiem i reporterem Tomkiem Michniewiczem oraz himalaistą Piotrem Pustelnikiem.

 8. Dawne siedziby ziemiańskie wobec współczesnych wyzwań gospodarczych i szans turystycznych, red. Sławomir Kardaczuk, Muzeum Regionalne w Siedlcach 2016

Publikacja Muzeum Regionalnego w Siedlcach omawia zagadnienia bliskie turystyce
i promocji. Część pierwsza powstała na podstawie międzynarodowej konferencji, na której goszczono referentów z Białorusi i Niemiec. Leonid Niesterczuk z Brześcia omawia wybrane zamki i zespoły pałacowo – parkowe białoruskiej i polskiej szlachty, znajdujące się
w obwodzie brzeskim. Natomiast z wykładu dr. Petera Hermanna – Trosta powstały rozważania na temat sytuacji  dworów i pałaców w Saksonii – Anhalt.

W dalszej części publikacji znajdziemy materiały dotyczące dworów i pałaców powiatu siedleckiego, np. w Chlewiskach, Mościbrodach, Sinołęce, Gałkach czy Łochowie. Odrestaurowane obiekty pełnią dziś działalność kulturalną i turystyczną. Ponadto w książce znajdziemy ciekawą publikację Piotra Popławskiego dotyczącą Gasztołdów, Branickich, Czarnieckich, Radziwiłłów i niektórych postaci królewskich w powiązaniu do ich pobytów na zamku w Tykocinie.  

 9.    Życie codzienne ziemiaństwa polskiego w XIX i XX wieku, red. Sławomir Kordaczuk, Muzeum Regionalne w Siedlcach 2018 

Kolejna publikacja Muzeum Regionalnego w |Siedlcach to pokłosie siódmej sesji o tym samym tytule. Prezentuje ona bogate i różnorodne życie ziemiaństwa w XIX i XX wieku, wraz z jego uwarunkowaniami społecznymi i kulturowymi. Przybliża również nieznane fakty związane z ziemiaństwem, wskazując na jego niebagatelną rolę. Różnorodność opisanych wątków sprawia, że wydawnictwo posiada ważny walor edukacyjny. Jego istotnym uzupełnieniem są fotografie, stanowiące swoiste dopełnienie  tekstów.

 10.   Historia rodzin szlacheckich Gałeckich i |Pawluczuków, 2018

Cieniutka książeczka będąca zapisem historii rodzin Gałeckich i Pawluczuków. Wspomnienia Zbigniewa Pawluczuka, prawnuka rodziny, spisała Agnieszka Myć. Rodzinną opowieść obserwujemy w powiązaniu z ważnymi wydarzeniami społecznymi w kraju, jak powstanie styczniowe.

11. Monografia gminy Drelów, red. Bogdan Wetoszka, Mieczysław Bienia, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Drelowskiej 2018

Publikacja przedstawiająca dzieje ziemi drelowskiej i jej mieszkańców wpisane w granice obecnej wspólnoty samorządowej. Autorzy opracowali temat wielowątkowo. Rozpoczynają opowieść od najstarszych mieszkańców tej ziemi: paleolitycznych łowców, poprzez łużyczan, germańskich Gotów aż wreszcie do Słowian. Uwzględniają przenikające się tu od wieków kultury wschodu i zachodu. Ukazują życie codzienne mieszkańców aż do czasów współczesnych. Tekst ilustrowany jest licznymi fotografiami. W grupie autorów tej pracy znaleźli się historycy, archeolodzy, nauczyciele, pracownicy samorządowi, społecznicy
i publicyści. Monografia wydana została w bardzo atrakcyjnej szacie graficznej.

 11.  Sławomir Kordaczuk, Wiesław Słupczyński: „9 Pułk Artylerii Lekkiej (Dęblin – Zajezierze, Biała Podlaska, Bereza Kartuska, Siedlce)”, Siedlce 2015  

Album traktuje o historii 9 Pułku Artylerii Polowej ( od 1931 r. Artylerii Lekkiej). Publikacja powstała w wyniku współpracy Sławomira Kordaczuka, zastępcy dyrektora Muzeum Regionalnego w Siedlcach i Wiesława Słupczyńskiego, znawcy historii Wojska Polskiego II RP. Autorzy przybliżają czytelnikowi rolę jednostki w życiu gospodarczym, społecznym i kulturalnym miast, w których ona stacjonowała.  Dotyczy to głównie trzech miejscowości: Berezy Kartuskiej, Białej Podlaskiej i Siedlec. Materiał ilustracyjny książki stanowią zdjęcia z prywatnych archiwów. Pochodzą one od osób przechowujących pamiątki rodzinne po swych krewnych, a także od kolekcjonerów. Publikacja jest więc tym bardziej cenna, gdyż ratuje od zapomnienia zawartość prywatnych szuflad, niezmiernie rzadko ujawnianych szerszemu gronu.

 12.  Tomasz Demidowicz: Życie i o życiu, Szczęście i o szczęściu, Miłość i o miłości, Biała Podlaska 2018

Zbiór sentencji, myśli, aforyzmów i maksym o charakterze autorskim i subiektywnym. Stanowi rezultat spostrzegania i rozumienia przez autora otaczającej go rzeczywistości. Jest też rodzajem refleksji T. Demidowicza, który wychowywał się w duchu filozofii Odrodzenia. Jego zamysłem było to, by w charakterystyczny, krótki sposób zamknąć myśl głębszą
o najistotniejszych sprawach człowieka w życiu, szczęściu i miłości. Lapidarne zapisy gromadzone były przez ponad 30 lat.

 13.  Mieczysław Skalimowski: Dzieniewicze, Biała Podlaska 2018

Kolejny komiks znanego bialskiego rysownika. Tym razem autor opowiada historię wsi Dzieniewicze. To mała miejscowość położona nad rzeką Świsłocz, dopływem Niemna, ok. 50 km od Grodna. Przed wojną wieś leżała w Polsce. Komiks w warstwie podstawowej opowiada historię młodej dziewczyny Anny Kaczan – mamy autora. Jest II wojna światowa. Anna zostaje wywieziona na roboty przymusowe do Prus. Trudny okres, wypełniony tęsknotą za krainą dzieciństwa nastolatka przetrwa dzięki wierze w to, że najbliżsi nie zostawią jej samej. Oprócz Anny książka ma też dwóch innych bohaterów: Jakuba – jej ojca i Mietka – jej syna. Również dla nich utrata Dzieniewicz będzie trudna do pogodzenia.  

 Okładki wszystkich nowości zamieściliśmy na stronie FB Działu Wiedzy o Regionie

https://www.facebook.com/regionalia.mbp/photos

Opublikowane przez: Administrator